گل کوکب؛ راهنمای کامل نگهداری، پرورش و ۳ روش تکثیر

گل کوکب با رنگ‌های چشم‌نواز و شکوفه‌های متنوع، یکی از محبوب‌ترین گیاهان زینتی است که زیبایی خاصی به هر فضایی می‌بخشد؛ اما زیبایی این گل تنها زمانی پایدار می‌ماند که نیازهای خاصش را بشناسید و به‌درستی از آن مراقبت کنید. نگهداری از گل کوکب، اگرچه ساده به نظر می‌رسد؛ اما بدون رعایت نکات کلیدی، ممکن است به جای شکوفه‌های خیره‌کننده، با بوته‌ای پژمرده روبه‌رو شوید.

در این مقاله از بلاگ اسنپ فود تمام رمز و رازهای پرورش و نگهداری صحیح این گل زیبا، از شرایط مناسب خاک و نور گرفته تا نحوه آبیاری و جلوگیری از بروز بیماری‌های آن را فاش می‌کنیم تا بتوانید عمر گل کوکب خود را طولانی‌تر کنید. با ما همراه باشید تا با نکات طلایی و کاربردی نگهداری از این گل آشنا شوید و از تماشای کوکب‌های زیبای خود نهایت لذت را ببرید.

معرفی گل کوکب

گل کوکب که آن را با نام علمی Dahlia هم می‌شناسند، یک گل بسیار زیبا و متنوع از خانواده کاسنیان است. انواع گل داهلیا در رنگ‌های سفید، قرمز، صورتی، زرد، بنفش و نارنجی با برگ‌های درخشان یا تیره و مات در طبیعت یافت می‌شوند. گل کوکب سیاه هم از جداب‌ترین رنگ‌های این گیاه است. در واقع این گل از نظر شکل و طرح هم تنوع زیادی دارد؛ از برگ‌های بزرگ و تکی گرفته تا برگ‌های کوچک و دسته‌ای را شامل می‌شود که می‌تواند نظر هر علاقه‌مند به گل و گیاه را با هر سلیقه‌ای جلب کند.

این گل پرطرفدار به‌صورت گیاه علفی رشد می‌کند و بومی کشورهای مکزیک، آمریکای مرکزی و کلمبیاست. یکی از دلایل مهم پرطرفداربودن گل کوکب علاوه‌بر تنوع بالا و وجود 36 گونه مختلف، مقاومت بسیار خوب این گل حتی در شرایط نامساعد جوی است. دقت داشته باشید که گل کوکب گیاهی سمی محسوب می‌شود که بلعیدن آن برای حیوانات خانگی خطرناک است و علائمی مانند تهوع و اسهال دارد.

انواع گل کوکب

گل کوکب گونه‌های متنوعی مانند پومپون، گل کوکب کریستالی، کاکتوسی، شقایقی و… دارد که اکثر آن‌ها گرمسیری هستند. شما می‌توانید گونه‌های مختلف این گل را با قیمت مناسب از بازار گل محلاتی و یا بازار گل امام رضا در تهران خریداری کنید. با وجود بیشتر از 30 گونه مختلف از این گیاه، در ادامه می‌توانید برخی از انواع گل کوکب با عکس را که جزو پرطرفدارترین‌ها هستند، مشاهده کنید.

گل کوکب هلندی

گل کوکب هلندی یکی از قدیمی‌ترین و محبوب‌ترین انواع این گل در میان ایرانیان است. بسیاری از قدیمی‌ترها هنوز هم خاطره حضور این گل زیبا را در حیاط خانه‌های سنتی به یاد دارند. این گل که اغلب رنگ صورتی دارد، در فرهنگ ما به‌عنوان نمادی از خوش‌شانسی شناخته می‌شود.

گل کوکب کوهی

گل کوکب کوهی که با نام گل سوسن چشم‌سیاه هم شناخته می‌شود، اغلب رنگ‌های صورتی و زرد با برگ‌های سرنیزه‌ای دارد و بیشتر برای تزئین باکس‌های گل و دسته‌گل‌های عروس در کنار گل‌هایی مثل گل ژیپسوفیلا و گل پیونی، استفاده می‌شود. گل‌هاي این گونه از کوکب دارای مرکز سياه بزرگی با قطر ٨ سانتي‌متر هستند و در فصول تابستان و پایيز، رشد می‌کنند. گل کوکب کوهی برگ‌هایی با فرم کشیده، دراز، نوک نیزه‌ای، کرک‌دار و سبز روشن دارد.

گل کوکب وحشی

گل کوکب وحشی بی‌شک یکی از محبوب‌ترین انواع این گل در جهان است. کوکب وحشی رنگ یاسی بسیار زیبایی دارد و در ایران از نمونه‌های کمیاب این گل محسوب می‌شود. این گل، برگ‌های تکی نوک‌تیز و مرکزی درشت و زردرنگ دارد. خاستگاه اصلی این گل، مکزیک است و اولین‌بار برای پرورش از مکزیک به آمریکا منتقل شده است.

روش ‌های نگهداری گل کوکب

از زمانی که بذر گل کوکب کاشته می‌شود تا گل‌دهی و پس از آن، برای داشتن گلدانی سرحال و زیبا باید مراقبت‌های لازم را از این گل به عمل آورید. گل کوکب به مقاومت در شرایط آب‌و‌هوایی مختلف و روش‌های نگهداری ساده و بی‌دردسر خود معروف است. بااین‌حال، رعایت نکات آبیاری، تنظیم دما، کوددهی و… برای حفظ سلامت و طول عمر آن اهمیت بسیاری دارد. مهم‌ترین نکات نگهداری گیاه داهلیا عبارتند از:

آبیاری مناسب گل کوکب

آبیاری گل کوکب مانند هر گل دیگری نیازمند نظم و دقت است. آبیاری زیاد باعث پوسیدن ریشه و بیماری گیاه می‌شود. آبیاری کم هم خشک‌شدن گیاه را به‌دنبال دارد. درواقع از آنجایی که ریشه این گل در سطح خاک رشد می‌کند، نباید بیشتر از مقدار مورد نیاز، آن را آبیاری کرد. برای آبیاری می‌توانید از هر دو روش آبیاری سطحی و آبیاری پس از خشک‌شدن خاک گیاه استفاده کنید.

• آبیاری سطحی: در این روش، گیاه را به‌طور منظم و با حفظ رطوبت متعادل آبیاری کنید. این روش در مناطقی با دمای بالا یا شرایط آب‌وهوایی خشک، مناسب‌تر است و از خشکی بیش از حد خاک جلوگیری می‌کند.
• آبیاری پس از خشک‌شدن خاک: در این حالت، زمانی که سطح خاک به‌طور کامل خشک شد، باید گیاه را آبیاری کنید. این روش به گیاه اجازه می‌دهد تنفس بهتری داشته باشد و از ریشه‌زنی بیش از حد یا پوسیدگی ریشه جلوگیری می‌کند.

هر دو روش باتوجه به نوع خاک، دمای محیط و شرایط نگهداری، قابل اجرا هستند. در صورتی که تجربه کافی برای تشخیص زمان آبیاری مناسب را ندارید، منتظر خشک‌شدن خاک گیاه بمانید و سپس آن را آبیاری کنید. به‌محض اینکه خاک گیاه تا ارتفاع 2 الی 3 میلی‌متر خشک شد، گیاه را آبیاری کنید.

نور مورد نیاز گل کوکب

گل کوکب به نور یکنواخت و کافی نیاز دارد؛ به‌طوری که این گیاه را باید روزانه 6 الی 8 ساعت در برابر نور خورشید قرار دهید. دقت داشته باشید که نور مستقیم و بیش از اندازه باعث سوختن برگ و گلبرگ‌های داهلیا می‌شود. همچنین نور کمتر از مقدار مورد نیاز گل هم باعث نازک و علفی‌شکل‌شدن گلبرگ‌های آن می‌شود.

به‌طور کلی، ساعت 7 صبح تا 11 ظهر بهترین زمان برای قراردادن گیاه در برابر نور خورشید به حساب می‌آید. هرچند که میزان نور مطلوب برای این گل باتوجه به فصل و شرایط مکانی متفاوت است. به‌طور مثال، در فصل تابستان این گل را در مقابل نور مستقیم خورشید قرار ندهید و از نور فیلترشده استفاده کنید.

خاک مناسب گل داهلیا

داهلیا به خاک غنی و مقوی با زهکشی مناسب و PH خنثی در حدود 6.5 تا 7.5 نیاز دارد. خاک این گل باید سبک و حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم باشد. زهکشی این خاک آنقدر مهم است که در صورت اجرای نامناسب، به‌سرعت باعث از بین‌رفتن ریشه‌های گیاه و خشک‌شدن آن می‌شود.

بنابراین، اگر از زهکشی مناسب گیاه خود اطمینان ندارید، می‌توانید با اضافه‌کردن مقداری شن به خاک به سلامت گیاه کمک کنید. همچنین اگر خاک مورد استفاده برای این گیاه به اندازه کافی غنی از مواد مورد نیاز نیست، از اضافه‌کردن کمپوست، کود و خاک برگ به خاک گیاه کمک بگیرید.

دما و رطوبت لازم برای گل داهلیا

حداقل دما برای گل کوکب ۵ درجه سانتی‌گراد و حداکثر دمایی که گل کوکب تحمل می‌کند 30 درجه سانتی‌گراد است. دمای مطلوب رشد و گل‌دهی این گیاه 13 تا 25 درجه سانتی‌گراد در نظر گرفته می‌شود؛ زیرا، گرمای بیش از حد، کم‌شدن برگ‌های این گل را به‌دنبال دارد. از طرفی دیگر، این گیاه به سرما بسیار حساس و در برابر آن آسیب‌پذیر است.

کوددهی لازم برای گل کوکب

کودی که برای تقویت خاک این گیاه انتخاب می‌کنید باید نیتروژن، فسفر و پتاسیم با میزان نیتروژن کمتر از فسر و پتاسیم باشد. برای این گیاه از هردو دسته کود آلی و شیمیایی می‌توانید استفاده کنید و بهترین کود برای گیاهان آپارتمانی خود را انتخاب کنید. فواصل مناسب کوددهی گل کوکب ماهی یکبار و فصل مناسب کوددهی آن تابستان است. دقت داشته باشید که کوددهی بیش از حد، عمر گل داهلیا را کوتاه می‌کند.

انتقال گل کوکب به فضای آزاد

برای انتقال گل کوکب به فضای آزاد باید دمای هوا بالای ۱۵ درجه سانتی‌گراد و دمای خاک بالای 10 درجه سانتی‌گراد باشد. در این دما شما می‌توانید انتقال گلدان کوکب به حیاط را انجام دهید.

تعویض گلدان گل کوکب

تعویض گلدان غده گل کوکب یا همان قسمت ضخیم‌شده و زیرزمینی ساقه این گل باید در اوایل فصل بهار انجام شود. البته، می‌توانید حدود 8 هفته قبل از آخرین یخبندان هم این کار را انجام دهید. تعویض گلدان باعث ایجاد شوک می‌شود و گیاه شروع به رشد می‌کند؛ در نتیجه، باعث می‌شود تا در تابستان شاهد شکوفه‌های زیبا و سالم گل کوکب باشید.

هرس‌کردن گل کوکب

به‌طور کلی، گل کوکب نیاز چندانی به هرس‌کردن ندارد. بااین‌حال در صورتی که شاهد نمایان‌شدن برگ‌های زرد و خشک در گیاه خود هستید، می‌توانید گیاه را هرس کنید. برای این‌کار از یک قیچی تیز کمک بگیرید و قسمت خشک یا زردشده را تا ساقه اصلی جدا کنید.

همچنین در صورتی که گل کوکب شما رشد زیادی دارد و به‌صورت نامتوازن قد کشیده است، می‌توانید شاخه‌های بلند آن را کوتاه و هرس کنید. در این صورت، گل بریده‌شده را هم می‌توانید در گلدان آب بگذارید.

نگهداری گل داهلیا در زمستان

پژمردگی این گیاه در فصل سرما شروع می‌شود و برای اینکه بتواند در فصل بعدی دوباره سرحال و شکوفا باشد، به مراقبت ویژه‌ای نیاز دارد. برای نگهداری از این گل در فصل زمستان نکات زیر را رعایت کنید:

• ابتدا پیاز گل کوکب را از باغچه خارج و آن را در مکانی خشک و خنک نگهداری کنید.
• لازم است پس از خارج‌کردن گل، ساقه آن را کوتاه کنید. باقی‌ماندن تنها 10 تا 15 سانتی‌متر از ساقه کفایت می‌کند.
• گلدان گل را در فصل زمستان به محیطی با دمای مناسب (5 تا 30 درجه سانتی‌گراد) منتقل کنید.
• آبیاری گل کوکب را در زمستان کاهش دهید و برای آبیاری، منتظر خشک‌شدن کامل خاک گیاه باشید.
• برای پیشگیری از بروز بیماری‌های قارچی و باکتریایی، گل کوکب را از رطوبت زیاد دور و آن را به محیط خشک با تهویه مناسب منتقل کنید.

گل کوکب نماد چیست؟

در دوران ویکتوریا این گل نمادی از تعهد و اتحاد همیشگی بوده و برای نشان‌دادن قدرت درونی، خلاقیت و ظرافت استفاده می‌شده است؛ به همین دلیل از گل‌های کوکب در دسته گل عروس نیز استفاده می‌شود. همچنین در دوران باستان، اعتقاد داشتند که سوزاندن برگ‌های این گیاه باعث می‌شود شیطان از مردم دور شود و پاکی جای آن را بگیرد. به‌طور کلی، گل کوکب نمادی از پاکی، صبر، سادگی و عشق محسوب می‌شود.

خواص گل کوکب

مطالعات نشان می‌دهند که عصاره گل کوکب در کنترل قند خون در بیماران مبتلا به دیابت موثر است؛ چراکه باعث افزایش حساسیت به عملکرد انسولین می‌شود که به تنظیم قند خون کمک می‌کند. از طرفی، محققان در طی مطالعات پیش‌بالینی که روی حیوانات انجام می‌دهند، به این نتیجه رسیده‌اند که عصاره گل کوکب التهاب مغز را کاهش می‌دهد.

عصاره گل کوکب باعث بهبود قابل توجهی در علائم دیابت، به‌ویژه دیابت نوع 2 در مبتلایان می‌شود و عوارض جانبی آن را کاهش می‌دهد. به‌طور مثال، قرص Dalhia۴ که برای کنترل قند خون استفاده می‌شود، براساس همین تحقیقات و از عصاره گل کوکب تولید می‌شود. البته، ارزیابی‌های این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا همچنان ادامه دارد.

علاوه‌بر این‌ها، عصاره کوکب کوهی برای مارگزیدگی یک مرحم موثر است. همچنین از این ماده می‌توان برای درمان ورم معده، درمان ترک‌های پوستی مانند لب و پاشنه پا و ضدعفونی‌کردن زخم‌ها استفاده کرد.

روش‌ های تکثیر گل کوکب

برای تکثیر گل کوکب می‌توانید از یکی از سه روش تقسیم غده، کاشت بذر و قلمه‌زدن استفاده کنید. در ادامه روش انجام هریک را مشاهده می‌کنید.

تقسیم غده

بهترین زمان تکثیر این گل با روش تقسیم غده یا پیاز گل، فصل پاییز است. بعد از خارج‌کردن ژوخه‌های گل از خاک، ابتدا برای کاهش رطوبت، چندروز آن‌ها را در آفتاب قرار می‌دهند. سپس ژوخه‌ها را داخل ماسه مرطوب می‌گذارند و صبر می‌کنند تا زمان کاشت گل کوکب برسد.

در این مدت، رطوبت ژوخه‌ها باید حدود 50 درصد و دمای محیط باید بین 5 تا 10 درجه سانتی‌گراد باشد. بعد از مدتی ژوخه‌ها جوانه می‌زنند و زمانی که این جوانه‌ها به 2 سانتی‌متر می‌رسند، می‌توانید آن‌ها را کشت کنید. تنها با گذشت 8 تا 12 هفته می‌توانید شاهد گل‌دهی گل کوکب باشید.

قلمه زدن

قلمه‌زدن یکی از بهترین و متداول‌ترین روش‌های تکثیر گل کوکب محسوب می‌شود و بهترین زمان برای این روش، فصل زمستان است. در این روش هم مانند روش تقسیم غده باید ژوخه‌ها را در ماسه قرار دهید. سپس رطوبت و دمای مناسب برای نگهداری را فراهم کنید تا رشد کند و به اندازه ۳ الی ۵ سانتی‌متر برسد.

حالا وقت آن رسیده است تا ساقه جوان را با قیچی یا ابزاری تیز ببرید و در گلدان مناسبی بکارید. باید دقت داشته باشید که قلمه‌ها را طوری آماده کنید که مقداری از غده به آن وصل باشد. قلمه‌های جدید برای رشد به محیطی با شرایط گلخانه‌ای نیاز دارند که شامل دمای ۱۵ الی ۱۸ درجه و رطوبت مناسب است.

کاشت بذر

بهترین زمان کاشت بذر گل کوکب فصل بهار است. در اواخر زمستان یا اسفندماه، می‌توانید با کاشت بذر گل کوکب منگوله ای، شاهد رشد و گل‌دهی این گونه در روزهای گرم سال باشید. البته، این گل زیبا به مراقبت ویژه نیاز دارد و اگر از بذر گل کوکب هلندی استفاده کنید، گل‌های پربارتری خواهید داشت. مراحل کاشت بذر گل کوکب را با دقت دنبال کنید تا رشد گیاه به بهترین شکل ممکن صورت گیرد.

• بذر گل را ابتدا در سطح خاک قرار دهید و سپس با دست به داخل بفشارید.
• قبل از کاشت بذر حتما شرایط خاک را بررسی کنید تا سبک، مغذی و مناسب رشد این گل باشد.
• آبیاری بذر را طوری انجام دهید که فشار آب جای بذر را جابه‌جا نکند.
• جوانه‌زدن بذرها نشان‌دهنده موفقیت شما در کاشت است. پس از اینکه نهال شما به حدود 8 سانتی‌متر رسید، آن را به محل دائمی مورد نظرتان انتقال دهید.

بیماری‌ های گل کوکب و روش درمان

گل کوکب هم مانند بسیاری از گل‌ و گیاهان در معرض آفات و بیماری‌های مختلف است که باید با آن‌ها آشنا باشید؛ چراکه اگر به‌موقع از گیاه مراقبت نکنید، آن را از دست خواهید داد. آفات و حشرات گوناگونی مانند حلزون بی‌صدف، انواع شپشک‌ها، گوش خیزک، کرم آبریشم، ریشک بال‌ها، کاترپیلار گیاه شما را تهدید می‌کنند. هرکدام از این حشرات، برای گیاه مشکل‌ساز هستند و به درمان نیاز دارند. متداول‌ترین آفات و بیماری‌های گل داهلیا عبارتند از:

آفات گل کوکب

• کنه‌ها: کنه‌ها از متداول‌ترین آفات این گیاه هستند که در گرمای زیاد و بیش از اندازه به گیاه حمله می‌کنند. کنه، حشره‌ای مزاحم است که به گیاه می‌چسبد و از آن‌ تغذیه می‌کند. اگر جلوی تغذیه کنه از گیاه گرفته نشود، گل کوکب شما نابود خواهد شد. برای درمان و از بین‌بردن کنه بهتر است روزانه گلبرگ‌های گل را با آب بشویید تا کنه‌ها جدا شوند.
• سفیدک پودری: سفیدک پودری نوعی بیماری قارچی شایع در گل کوکب است. ریختن آب و خیس‌ماندن گلبرگ‌های گل و تهویه نامناسب محیط گل مهم‌ترین دلایل ابتلای گیاه به این بیماری هستند؛ بنابراین، در صورتی که با این بیماری مواجه شدید، تهویه و خشک‌بودن گلبرگ‌ها را بررسی کنید.

علت خشک‌شدن گل کوکب

آبیاری نامناسب و کم و بی‌آب‌ماندن خاک گل باعث خشک‌شدن ریشه و در نتیجه خشک‌شدن برگ‌های گل می‌شود. از طرفی عدم دریافت نور کافی به شکل روزانه و کافی هم یکی دیگر از دلایل خشک‌شدن گلبرگ‌های داهلیاست.

دلایل دیگری مانند استفاده بیش از حد از کود‌های نیتروژن‌دار هم در خشک‌شدن گیاه شما تاثیرگذار هستند؛ بنابراین، برای جلوگیری از این وضعیت کافی است این موارد را بررسی کنید.

علت گل ندادن گل کوکب

یکی از مشکلات کسانی که از این گیاه نگهداری می‌کنند، عدم گل‌دادن داهلیاست. اگر می‌خواهید شاهد گل‌های زیبای کوکب باشید، لازم است مراقبت‌های لازم از گیاه، به‌خصوص نکات نگهداری از گل کوکب در زمستان را مجددا مرور کنید.

آبیاری مناسب گل کوکب، خاک سبک و غنی، نور مناسب و کوددهی به‌موقع همه از عواملی هستند که در گل‌دهی داهلیا تاثیر می‌گذارند. برای رفع مشکل گلدهی، همه این موارد را یک‌بار دیگر مرور کنید.

پوسیدن ریشه گل کوکب کوهی

پوسیدن ریشه باعث کاهش عمر گل کوکب می‌شود و یک خطر جدی برای گیاه است. خاک نامناسب، زهکشی نادرست و آبیاری بیش از حد، عوامل مهمی هستند که در بروز پوسیدگی ریشه گل کوکب نقش دارند.

در واقع علت اصلی پوسیدگی ریشه، نگهداری نادرست این گیاه به‌خصوص در زمستان است. برای جلوگیری از این مشکل، زهکشی گلدان را بررسی و از آبیاری بیش از حد و خیس‌ماندن ریشه داهلیا جلوگیری کنید. برای آبیاری گیاه منتظر باشید تا خاک گیاه کاملا خشک شود. همچنین می‌توانید برای بهبود زهکشی، شن به خاک گلدان اضافه کنید.

علت قهوه‌ای شدن گل کوکب

عوامل متعددی باعث قهوه‌ای یا سیاه‌شدن گل می‌شوند؛ اما مهم‌ترین آن‌ها آبیاری نادرست است. آبیاری بیش از میزان مورد نیاز و زهکشی نادرست خاک اولین مواردی هستند که در قهوه‌ای‌شدن گل کوکب تاثیرگذار هستند. سرمازدگی هم یکی دیگر از مواردی است که باعث قهوه‌ای یا سیاه‌شدن گل می‌شود.

گل کوکب به سرما بسیار حساس است و دمای کمتر از 5 درجه سانتی‌گراد را تحمل نمی‌کند. برای جلوگیری از این مشکل، آبیاری و زهکشی خاک را مجدد بررسی کنید. همچنین، در فصول زمستان گیاه را به محیطی با دمای مناسب انتقال دهید.

در صورتی که در منطقه شما زمستان سرد و طولانی است، برای جلوگیری از این مشکل، پیاز گل را از خاک خارج و در مکان گرم و مناسبی نگهداری کنید. با فرارسیدن فصل بهار می‌توانید پیاز گل را دوباره بکارید و از رشد و گل‌دادن آن لذت ببرید.

کلام آخر

در این مقاله درباره گوگل کوکب و روش‌های نگهداری و تکثیر آن صحبت کردیم و به معرفی آفت‌ها و بیماری‌های شایع این گل زیبا و بهاری و روش‌های درمان آن‌ها پرداختیم. اگر به فکر استفاده از گونه‌های مختلف گل داهلیا برای محوطه‌سازی یا زیبایی گلدان‌های آپارتمانی خود هستید، این راهنما می‌تواند یاری‌گر شما باشد.

شما می‌توانید از گل کوکب شاخه‌ای با رنگ‌ها و فرم‌های متنوع برای طراحی دسته‌گل‌های زیبا و چشم‌نواز استفاده کنید یا آن را به‌عنوان هدیه‌ای خاص به عزیزانتان تقدیم کنید. در هر صورت، این گل جذاب به هر شکلی که استفاده شود، زیبایی و طراوتی بی‌نظیر به همراه دارد. با سفارش آنلاین گل از اسنپ فود هر نوع گل و گیاهی که می‌خواهید را به راحتی تهیه کنید.

اگر در مشهد زندگی می‌کنید، به راحتی از گل فروشی مشهد، انواع گل‌ و گیاه دلخواه خود را آنلاین سفارش دهید و با تحویل سریع درب منزل دریافت کنید؛ زیرا اسنپ فود در شهرستان‌ها هم خدمات گلفروشی آنلاین را ارائه می‌دهد.