از کجا بفهمیم عسل طبیعی است؟ روش‌های فوری‌ای مثل بررسی بو، مزه، غلظت و کشسانی تشخیص عسل طبیعی وجود دارد که بهتر است برای بهره بردن از خواص عسل در بازاری که پر از نمونه‌های تقلبی و شکری است؛ آن‌ها را بلد باشید. در ادامه چند تست فوری و چند روش خانگی را معرفی می‌کنیم.

تست فوری تشخیص عسل طبیعی در زمان خرید

هنگام خرید باید روش‌های خاصی را برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی به‌کار ببرید. این موارد شامل بررسی عسل از لحاظ رنگ، بو، مزه، بافت، غلظت و… هستند:

شاخص	نشانهٔ عسل طبیعی	نشانهٔ مشکوک و تقلبی	روش سنجش سریع
بو	رایحهٔ ملایم و گیاهی	بوی اسانس تند و مصنوعی	یک‌بار عسل را بو کنید
مزه	شیرینی ملایم و زودگذر	شیرینی تندِ شِکری و ماندگار	به اندازه نوک قاشق مزه کنید
بافت و غلظت	غلیظ روان و یکنواخت	خیلی رقیق یا ژله‌ای غیرطبیعی	شیشه را کمی خم کنید
حرکت در شیشه	حرکت آهسته و منسجم	جابه‌جایی سریع	شیشه را کمی خم کنید
چسبندگی	کمی چسبنده و تمیز	خیلی لزج یا آبکی	بین دو انگشت امتحان کنید
تست آب سرد	به سختی حل شده و در ته لیوان ته‌نشین می‌شود	به سرعت در آب پخش و حل می‌شود	یک قاشق عسل از ارتفاع کم در لیوان آب سرد بریزید
شکرک (رس بستن)	کره، نرم و متبلور	مانند سنگ سفت و بدون شکرک	عسل را برای مدتی در دمای محیط (مثلا داخل کابینت) قرار دهید

عسل خوب چه مزه‌ای دارد؟

ساده ترین روش تشخیص عسل طبیعی، تست مزه آن است. طعم شیرین و ملایم، مهم‌ترین ویژگی عسل اصل محسوب می‌شود؛ درنتیجه، بهتر است هنگام خرید کمی از آن را تست کنید. علاوه بر این، بعد از مدتی طعم عسل طبیعی دیگر در دهان حس نمی‌شود؛ اما طعم شیرین نمونه‌های تقلبی برای مدتی در دهان باقی خواهد ماند.

رنگ عسل باکیفیت و طبیعی چگونه است؟

رنگ عسل معمولا شفاف و روشن است؛ بنابراین، عسل تیره ممکن است اصل نباشد. البته برخی از عسل‌ها، رنگشان تیره است که بیشتر نمونه‌های دارویی هستند که باید این موضوع را هم در نظر بگیرید.

بوی ملایم، نشانه عسل خوب

بوی عسل هم از روش‌های تشخیص عسل طبیعی است. هنگام بوییدن عسل باید رایحه ملایم و مطبوع آن را کاملا حس کنید. البته با توجه به نوع گیاهی که زنبور از آن تغذیه کرده، این عطر ممکن است متفاوت باشد؛ اما در تمام نمونه‌های عسل تقلبی، بوی اسانس و شیرینی زیاد کاملا حس می‌شود.

بافت و غلظت عسل طبیعی چگونه است؟

یکی دیگر از کارهایی که برای تشخیص عسل طبیعی می‌توانید انجام دهید، بررسی غلظت آن است. بافت غلیظ و منسجم از ویژگی‌های عسل طبیعی به‌شمار می‌آید و رقیق‌تر یا غلیظ‌تر بودن آن نشان می‌دهد که با نمونه تقلبی روبه‌رو هستیم. برای این روش تست کافی است شیشه حاوی عسل را خم کنید؛ اگر عسل اصل باشد، مدتی طول می‌کشد تا حرکت کند؛ اما عسل تقلبی به سرعت حرکت خواهد کرد.

میزان چسبندگی عسل طبیعی

چسبندگی عسل هم بهترین روش تشخیص عسل طبیعی است. برای این منظور کمی عسل را بین انگشتان خود قرار دهید؛ اگر چسبندگی خوبی داشت، یعنی محصول مورد نظر اصل است.

روش‌های خانگی تشخیص عسل طبیعی

چند روش خانگی برای تشخیص عسل طبیعی وجود دارند که برخی از آن‌ها علمی نیستند. می‌توانید آن‌ها را پس از خرید و سفارش عسل در منزل تست کنید؛ اما پیشنهاد ما همان روش‌هایی است که در جدول بالا معرفی کردیم. چند نمونه از روش‌های خانگی را در ادامه بررسی می‌کنیم:

تست عسل با آب

یکی از ساده‌ترین کارهایی است که می‌توانید انجام دهید. برای این منظور کافی است یک قطره عسل را در آب بریزید. عسلی که تقلبی باشد، به سرعت در آب حل و پخش می‌شود؛ اما عسل طبیعی به‌صورت یک قطره باقی می‌ماند.

تست سرکه روی عسل

راه تشخیص عسل اصل و تقلبی، انجام آزمایش سرکه است. برای این آزمایش، مقدار کمی عسل را با چند قطره سرکه و آب ترکیب کنید. اگر مخلوط شروع به کف‌کردن کرد، به‌احتمال زیاد عسل حاوی شکر، افزودنی یا مواد نگهدارنده است. در مقابل، عسل طبیعی در این آزمایش واکنشی نشان نمی‌دهد و ترکیبش ثابت می‌ماند. این روش ساده می‌تواند به شما در تشخیص عسل‌های صنعتی یا قلابی کمک کند.

روش تشخیص عسل طبیعی با کبریت

هم یکی از راه‌های شناسایی اصل بودن عسل محسوب می‌شود اما علمی نیست. کافی است کبریت را به عسل آغشته و سپس آن را پاک کنید. زمانی که عسل طبیعی باشد، کبریت روشن می‌شود؛ اما اگر عسل تقلبی باشد، کبریت دیگر روشن نخواهد شد.

روش تشخیص عسل اصل با تخم مرغ

برخی افراد برای تشخیص اصل بودن عسل از تخم‌مرغ استفاده می‌کنند. برای این کار عسل و زرده تخم‌مرغ خام را مخلوط کنید؛ اگر پس از مدتی، شبیه زرده پخته شد، نشان می‌دهد که عسل تقلبی است.

آزمایش بلوری‌شدن عسل

یکی از مطمئن‌ترین روش‌ها برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی، توجه به پدیده بلوری‌شدن یا همان شکرک‌زدن است. عسل خام و طبیعی پس از مدتی به‌صورت طبیعی، کریستالی می‌شود و بافتی غلیظ و نیمه‌جامد پیدا می‌کند. این تغییر، نشانه فساد یا بی‌کیفیتی نیست؛ برعکس، نشانه خام و فرآوری‌نشده‌بودن عسل است. اگر عسلی دارید که ماه‌ها بدون هیچ تغییری مایع مانده، احتمالاً با حرارت زیاد فرآوری شده یا شامل شربت‌های قندی است.

عسل اصل با پارچه سفید

روش دیگر برای تشخیص عسل طبیعی ، استفاده از پارچه سفید است. یک قطره عسل را روی پارچه سفید بریزید و سپس آن را بشویید. اگر لکی روی پارچه باقی نماند، یعنی عسل طبیعی است.

روش تشخیص عسل طبیعی با حرارت

با حرارت دادن عسل هم می‌توانید متوجه تقلبی بودن آن شوید. رنگ عسل طبیعی در اثر حرارت به سرعت کاراملی می‌شود؛ اما کف و حباب ایجاد نمی‌کند. در مقابل، روی عسل‌های تقلبی پس از حرارت دادن، حباب و کف ایجاد می‌شود.

استفاده از دستمال کاغذی 

می‌توانید از دستمال کاغذی هم برای تشخیص اصل بودن عسل استفاده کنید. برای این کار کافی است یک قطره عسل را روی دستمال بریزید. اگر پشت دستمال خیس شد، نشان‌دهنده این است که رطوبت زیادی دارد و احتمالا عسل تقلبی است. چون یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و خواص عسل طبیعی، رطوبت کم و غلظت بالاست، نباید سریع از دستمال عبور کند یا پشت آن را خیس کند.

قیمت عسل طبیعی با تقلبی تفاوت دارد؟

تفاوت قیمت عسل در بازار مستقیما به روش تولید و خلوص آن بستگی دارد. برخی از انواع عسل‌های گیاهی که توسط زنبورها در مناطق خاص و بکر تولید می‌شوند، به دلیل محدودیت در برداشت و سختی تولید، قیمت بالاتری نسبت به عسل‌های معمولی دارند. در مقابل، عسل‌های صنعتی با هدف تولید انبوه و کاهش هزینه ساخته می‌شوند.

در فرآیند تولید این عسل‌های ارزان‌قیمت، از حرارت‌دهی شدید و فیلتراسیون گسترده استفاده شده و گاهی برای کاهش بیشتر هزینه‌ها، شربت گلوکز یا سایر افزودنی‌ها به محصول اضافه می‌شود. بنابراین، قیمت بسیار پایین می‌تواند اولین نشانه برای تردید در اصالت عسل باشد.

عسل طبیعی، عسل صنعتی و عسل پاستوریزه چه فرقی دارند؟

ظاهر و رنگ عسل‌ها گاهی مشابه هم هستند و بسیاری از افراد نمی‌دانند چگونه عسل طبیعی را از نمونه‌های فرآوری‌شده و صنعتی تشخیص دهند. در ادامه به تفاوت‌های کلیدی میان عسل طبیعی، عسل صنعتی و عسل پاستوریزه می‌پردازیم تا شناخت شما از انواع عسل‌ها کامل‌تر شود.

عسل طبیعی

عسل طبیعی محصولی است که توسط زنبورها از شهد گل‌ها تولید می‌شود و هیچگونه افزودنی ندارد. این نوع عسل، طعم و عطر طبیعی گل‌ها را دارد و حاوی آنزیم‌ها، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌های مفید است. بسیاری تصور می‌کنند عسل طبیعی همان عسل خام است؛ اما این درست نیست.

عسل طبیعی عسلی است که زنبور فقط از شهد گل‌ها و منابع طبیعی برای تولید آن استفاده کرده و هیچ ماده افزودنی یا شکر مصنوعی ندارد. در حالی ‌که عسل خام نوعی عسل طبیعی بوده که هیچ حرارت یا فیلتراسیونی روی آن اعمال نشده و خواص کامل طبیعی آن، از جمله گرده گل و ژل رویال، حفظ شده است.

عسل صنعتی

عسل صنعتی با هدف تولید انبوه و کاهش هزینه ساخته می‌شود و فرآوری آن  شامل حرارت‌دهی شدید و فیلتراسیون گسترده است. گاهی برای یکدست‌کردن طعم و رنگ، شربت گلوکز یا سایر افزودنی‌ها هم به آن اضافه می‌شود. این فرایند باعث می‌شود بسیاری از آنزیم‌ها، ویتامین‌ها و ترکیبات مغذی عسل طبیعی کاهش یابند. در نتیجه، عسل صنعتی ظاهر و طعمی شبیه عسل طبیعی دارد؛ اما خواص درمانی و فواید طبیعی آن کامل نیست و نمی‌تواند جایگزین عسل خام و اصل شود.

عسل پاستوریزه

عسل پاستوریزه همان عسل طبیعی است که برای افزایش ماندگاری و جلوگیری از کریستالی‌شدن، تحت حرارت و فیلتراسیون قرار می‌گیرد. این فرایند باعث می‌شود عسل، شفاف و یکنواخت شود و ماندگاری آن افزایش پیدا کند؛ اما برخی از آنزیم‌ها و ترکیبات فعال عسل طبیعی ممکن است کاهش پیدا کنند. اگر به‌دنبال عسل با حداقل فرآوری و بیشترین خواص طبیعی هستید، توجه داشته باشید که عسل پاستوریزه با عسل طبیعی یا صنعتی تفاوت دارد و انتخاب آن بسته به نیاز شماست.

آیا عسل طبیعی شکرک می‌ زند؟

بله، عسل طبیعی شکرک می‌زند و این اتفاق طبیعی است. شکرک‌زدن یا کریستالی‌شدن، نتیجه فعالیت گلوکز در عسل است و نشان‌دهنده افزودنی یا حرارت غیرمجاز نیست. بسته به نوع گل و شرایط نگهداری، بعضی عسل‌ها سریع‌تر و بعضی دیرتر کریستالیزه می‌شوند. در ادامه به جزئیات بیشتری درباره شکرک‌زدن، زمان مشکوک‌بودن و دلیل سفت‌شدن بعضی عسل‌های باکیفیت می‌پردازیم.

شکرک‌ زدن یا کریستالی‌ شدن عسل یعنی چی؟

شکرک‌زدن، فرایندی طبیعی در عسل‌های خالص و سالم است. در واقع، هر عسلی که حرارت ندیده و ترکیبات طبیعی خود را حفظ کرده باشد، دیر یا زود، کریستالی می‌شود. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که قند گلوکز در عسل، بیش از حد اشباع شود و شروع به تشکیل بلورهای ریز کند. عسل‌هایی که خام هستند (یعنی فیلتر و حرارت ندیده‌اند)، زودتر شکرک می‌زنند، زیرا هنوز ذرات طبیعی مانند گرده گل و موم در آن‌ها وجود دارد. شکرک‌زدن دلیلی برای بی‌کیفیت‌بودن نیست، بلکه برعکس، می‌تواند نشانه‌ای از طبیعی‌بودن عسل باشد.

چه زمانی باید به شکرک‌ زدن مشکوک شویم؟

در حالت معمول، شکرک‌زدن با ایجاد بافتی نرم و بلوری همراه است که به‌راحتی روی نان یا قاشق پخش می‌شود. اما اگر کریستال‌ها بسیار درشت، رنگ عسل غیرطبیعی یا طعم آن تند و ترش شده باشد، احتمال دارد عسل به‌درستی نگهداری نشده یا دچار تخمیر شده باشد. همچنین، عسل‌هایی که بیش ‌از حد حرارت دیده‌ یا با شربت‌های قندی ترکیب شده‌اند، ممکن است به‌صورت غیریکدست و بافتی خشن، شکرک بزنند. در چنین شرایطی باید در طبیعی‌بودن عسل تردید کرد.

چرا بعضی عسل‌ های خیلی خوب زود سفت می‌ شوند؟

سرعت شکرک‌زدن به ترکیب گیاهی عسل، دما و رطوبت محیط بستگی دارد. عسل‌هایی که از گیاهانی مانند شبدر یا آفتابگردان تولید می‌شوند، به‌طور طبیعی گلوکز بیشتری دارند و زودتر کریستالی می‌شوند. همچنین عسل خام چون مواد طبیعی خود را حفظ کرده است، سریع‌تر سفت می‌شود. حتی شرایط نگهداری هم تأثیرگذار است؛ دمای کمتر از ۱۵ درجه سانتی‌گراد می‌تواند این روند را سرعت دهد. به همین دلیل، زود شکرک‌زدن، همیشه نشانه‌ بی‌کیفیتی نیست، بلکه در بسیاری از موارد نشانه‌ طبیعی و خام‌بودن عسل است.

رنگ عسل طبیعی چه شکلی است؟ رنگ تیره باکیفیت تر است؟

رنگ عسل، یکی از اولین چیزهایی است که توجه ما را جلب می‌کند. بعضی‌ها تصور می‌کنند هرچه عسل تیره‌تر باشد، کیفیتش بیشتر است؛ اما واقعاً این‌طور است؟ قبل از قضاوت از روی ظاهر، بهتر است بدانیم چه عواملی روی رنگ عسل تأثیر می‌گذارند و آیا این تفاوت رنگ می‌تواند نشانه‌ای از طبیعی یا تقلبی‌بودن آن باشد یا نه.

چرا رنگ عسل‌ ها فرق دارد؟

رنگ عسل طبیعی اصل می‌تواند از زرد روشن تا کهربایی تیره متفاوت باشد و این تنوع، طبیعی است. تفاوت رنگ به‌طور معمول به نوع گل‌ها و شهدی که زنبورها از آن جمع‌آوری کرده‌اند، منطقه جغرافیایی، فصل برداشت و مواد معدنی موجود در خاک بستگی دارد؛ بنابراین وقتی کسی می‌پرسد «رنگ عسل طبیعی چگونه است»، باید بدانید که رنگ به تنهایی نمی‌تواند کیفیت یا اصل‌بودن عسل را مشخص کند.

عسل تیره تر کیفیت بیشتری دارد؟

برخی افراد تصور می‌کنند که عسل‌های تیره همیشه مرغوب‌تر و باکیفیت‌تر هستند؛ اما حقیقت این است که رنگ، تنها یکی از ویژگی‌های عسل است و کیفیت آن را تعیین نمی‌کند. عسل‌های تیره به‌طور معمول حاوی مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌های بیشتری هستند؛ ولی عسل روشن هم می‌تواند کاملاً طبیعی و باکیفیت باشد.

برای تشخیص عسل اصل، بهتر است به مجموعه‌ای از شاخص‌ها توجه کنید؛ از جمله عطر طبیعی و گیاهی، غلظت و بافت کشسان و همچنین شکرک یا بلوری‌شدن طبیعی که نشان‌دهنده خام و فرآوری‌نشده بودن عسل است. در نتیجه، هیچگاه تنها به رنگ عسل اکتفا نکنید و همیشه سایر ویژگی‌ها را هم بررسی کنید تا بتوانید انتخابی مطمئن داشته باشید.

آیا عسل رنگ روشن تقلبی است؟

عسل‌هایی مانند عسل اقاقیا، مرکبات یا گل‌های بهاره، رنگی روشن و طلایی دارند، در حالی‌ که عسل‌هایی مثل گون، کنار یا آویشن، به‌طور طبیعی تیره‌ترند. این تفاوت رنگ، هیچ ارتباطی با خلوص یا میزان طبیعی‌بودن عسل ندارد و فقط به نوع شهد و ترکیبات گیاهی بستگی دارد. اگر عسلی رنگ روشن دارد، دلیل بر تقلبی‌بودن آن نیست. آگاهی از این تفاوت‌ها باعث می‌شود هنگام خرید، ظاهر عسل، ما را گمراه نکند و بتوانیم بر اساس نشانه‌های واقعی، عسل طبیعی و سالم را تشخیص دهیم.

چرا تشخیص عسل طبیعی سخت شده است؟

تشخیص عسل طبیعی از تقلبی در سال‌های اخیر به‌دلیل افزایش تولید عسل‌های صنعتی و فرآوری‌شده بسیار دشوار شده است؛ بنابراین از کجا بفهمیم عسل طبیعی است؟ امروزه تولیدکنندگان متقلب، از شربت شکر، گلوکز و سایر افزودنی‌ها برای تقلید از عسل طبیعی استفاده می‌کنند و این کار باعث شده است که عسل‌های صنعتی از نظر ظاهر، شبیه به عسل اصل باشند.

همچنین در بسیاری از مراکز تولید خانگی، نظارت دقیقی وجود ندارد و همین موضوع باعث می‌شود که مصرف‌کننده نتواند تنها با نگاه یا تست ساده، تفاوت بین عسل طبیعی و تقلبی را تشخیص دهد. در این شرایط، شناخت روش‌های علمی و استفاده از روش‌های خانگی برای تشخیص عسل طبیعی می‌تواند به مصرف‌کننده کمک کند تا عسل اصل را از نمونه‌های تقلبی تفکیک کند.

۵ نشانه عسل سالم در زمان خرید

برای خرید عسل طبیعی، کافی است چند ویژگی ساده را بررسی کنید. مزه‌ عسل اصل، شیرین و ملایم است و طعم آن بعد از چند دقیقه از بین می‌رود، درحالی‌که نمونه‌های تقلبی، طعم شیرین‌شان طولانی‌مدت باقی می‌ماند. رنگ عسل طبیعی به‌طور معمول متعادل و شفاف است؛ اما بسته به نوع گیاه ممکن است کمی تیره باشد.

بوی عسل طبیعی ملایم و گیاهی است، نه شبیه اسانس یا شکر اضافی. غلظت و بافت عسل هم اهمیت دارد؛ عسل طبیعی غلیظ و چسبنده است و به‌آرامی حرکت می‌کند، در حالی‌که نمونه‌های تقلبی رقیق و روان هستند. اگر می‌خواهید مطمئن شوید عسلی که می‌خرید کاملاً طبیعی و سالم است، علاوه‌بر بررسی ظاهر و بافت، به برچسب و منبع تولید توجه کنید و بهترین کار این است که آن را از عطاری آنلاین اسنپ‌فود تهیه کنید تا تجربه‌ای مطمئن، راحت و خوشمزه داشته باشید.

راستی، شما از کدام روش برای تشخیص طبیعی بودن عسل استفاده می‌کنید؟ تجربیات خود را در این زمینه با ما به اشتراک بگذارید.